Euskal Herriko Unibertsitatearen Udako Ikastaroen barruan, Eustatek etxeko produkzioaren bigarren kontu sateliteak aurkeztu ditu, eta kontuotan eskaini dituen datuak 2003. urteari dagozkio. Lan horren helburu nagusienetakoa da, etxeguneetan egiten den eta Barne Produktu Gordinaren balioespenean zenbatzen ez den produkzioaren zenbatekoa neurtzea.

Europa mailan, oraindik ere, EUSTAT dugu ordaindu gabeko etxeko produkzioaren jarduera EUROSTATek (Europar Batasunaren Estatistika Erakundeak) gomendatzen duen metodologia aplikatuta neurtzen duen estatistika-erakunde bakarretakoa, erakunde europar horrek hala egiteko gomendioak eman arren.

Etxeko kontu satelitearen helburu nagusia da etxeguneek egiten dituzten produkzio--jardueren gaineko irudi orokor bat eskaintzea eta jarduera horiek ekartzen duten balio ekonomikoa zenbatestea. Jarduera horien artean, BPGaren balioaren barruan sartuta daudenak zein balio horretatik kanpo daudenak neurtzen dira, nahiz eta kanpo daudenek hartzen duten etxeko produkzioaren zati handiena.

2003ari dagozkion kontu satelite horiek egin diren hirugarrenak dira. Aurrekoak 1993 eta 1998 urteen gainean egin dira, Eustatek urte horien gaineko Denbora Aurrekontuen Inkesta duelako. Izan ere, estatistika hori oinarrizkoa da kontu sateliteak egiteko, biztanleriak etxeko lanei zenbat denbora eskaintzen dien azaltzen baitu.

Lana garrantzitsua da, baina etxeko lana neurtzen duelako bakarrik ez; izan ere, kontu horiek Eurostaten proposamen metodologikoaren arabera egin dira. Proposamen horren asmoa da etxeko produkzioaren balioespena zurruntasun estatistikoz eta metodologia antzeko batez egitea, hots, BPGaren kalkuluan sartzen diren beste jarduera ekonomikoak kalkulatzeko eta zenbatesteko erabiltzen direnen antzeko batez.

Lan horren emaitza nagusien artean, honako hauek aipatu behar dira: 2003an, BPGan zenbatu gabeko etxeko produkzioa 15.638 milioi eurokoa izan zen, hau da, Barne Produktu Gordinaren %32,8 hartu zuen. Ehuneko hori progresiboki murrizten joan da azken hamar urteetan: 1.993tik 1998ra, hamar ehuneko-puntu galdu zituen eta 1998tik 2003ra, beste bost ehuneko-puntu.

Azken urteotako hazkunde ekonomikoak eragin du ordaindu gabeko etxeko lanak murriztea, batez ere, 1997-2000 aldiko hazkundeak. Izan ere, hazkunde horrek sekulako eragina izan du emakumezkoen lan-merkatuan, hots, etxeko produkzioaren eragile nagusian eta giza baliabideak transferitu ditu ordaindu gabeko etxeko ekonomiatik merkatukora. Halaber, alderatzeko aukera izan den herrialdeetako datuetan ere nabari da ordaindu gabeko etxeko lanen pisu-galera hori.

Funtzioen araberako banaketak ez du ageri alde handirik aurreko urteko datuekin alderatuta. Balio Erantsi Gordinaren proportziorik handiena hartzen duten funtzioak otordua (%46,6) eta ostatua (%31,3) dira. Proportzio txikiagoan ageri dira zaintza (%14,8) eta arropa (%8,4). Eboluzio-baliotan, ostatuarekin eta arroparekin lotutako funtzioak pisua galtzen ari dira progresiboki eta pertsonen zaintza eta hezkuntzarekin eta otorduekin lotutakoak, aldiz, irabazten.

Halaber, ez da alde handirik ageri etxeko produkzioan parte hartzen dutenetan; izan ere, %75,2tan emakumeak dira lanok egiten dituztenak. Azken hamar urteotan, gizonezkoek %4 inguru gehitu dute euren parte hartzea. Bilakaera hori gehienbat hamarkadaren hasieran gertatu zen, azken bost urteotan geldituta baitago joera hori.

Gizonezkoen parte hartzerik handieneko bi funtzioak hauek dira: azken bost urteetan ere %1,4 aurrera egin duen ostatua eskaintzea (%31,3) eta auzolana (%34,2). Halaber, arroparekin lotutako funtzioetan ere parte hartzea hobetu dute gizonezkoek. Beste alde batetik, emakumezkoek ere gehitu egin duten euren parte hartzea zaintza eta hezkuntza eta auzolanean ere, bereziki, azken bost urteotan.

Ordaindu gabeko etxeko lanak egiten dituen biztanleriaren lan-egoera kontuan hartuta, honakoa dugu sailkapena: lanbidea etxeko lanak dutela diotenek egiten dute lan horien %53,5, landunek %26,3, erretiratuek %13,2, langabeek %4,1, ikasleek %1,1 eta besteek gainerakoa. Talde horietako biztanlerien pisuaren eta etxeko lanetan duten parte hartzearen artean desoreka handia ageri da, batez ere, landunen kasuan. Berriz ere, sexuaren araberako aldeak ikusten dira azterketa honetan, batez ere, ikasleen artean, talde horretako emakumezkoek egiten baitute etxeko lanen %83 eta gizonezkoek %17. Erretiratuak dira sexuaren araberako alderik txikiena agertzen dutenak.

Etxeko produkzioaren lurraldekako banaketak ez du ageri alderik, herrialde bakoitzaren biztanleriaren pisuarekiko. Horrela, Arabak sortzen du etxeko lanaren %13,6, Bizkaiak %53,4 eta Gipuzkoak %33. Sexuaren araberako banaketa antzekoa da eta Gipuzkoak bakarrik ageri du Euskal AEko batez bestekoa gainditzen duen gizonezkoen parte hartzea, bi puntu baino zertxobait handiagoa baita.